Süleyman Yaşar

Süleyman Yaşar'ın Makro Ekonomi Yazıları

Kategori: Genel

18 Ağustos 2025

ENFLASYON NİÇİN DÜŞMÜYOR?Enlasyonu düşürmek yani dezenflasyon programı uygulamak için IMF öğretisine göre aşağıda belirttiğimiz üç koşulun gerçekleşmesi gerekir.Bunlar sırasıyla;(a) ülke içi ücretler ve fiyatlar tam esnek olmalı, ücretler önceden belirlenmemeli ve endekslenmemelidir.(b)Ücret artışlarında enflasyon bekleyişleri dikkate alınmalı, geçmiş dönemin enflasyon oranı ücretlere yansıtılmamalıdır.(c)Devalüasyon beklentisi ortadan kalkmalı bu nedenle dalgalı kura geçilmelidir. Merkez bankasına tam bir güven oluşmalı, senyoraj baskısı ortadan kalkmalı, kamu maliyesinin harcama ve gelirleri büyüme oranı ile tutarlı olarak artmalıdır. Para arzında herhangi bir artış beklentisi olmamalıdır.Bu arada Türkiye, 1990’lı yıllarda moda olmaya başlayan enflasyon hedeflemesi rejimine 2006 yılında geçti. Bu rejimde de yukarıda sıraladığımız koşulların yanı sıra bazı teknik ayrıntılar aranır.Nedir bunlar? Şöyle sıralayalım; yeni bir fiyat endeksi yapmak, bunu Türkiye yaptı. Ve 2003 bazlı yeni bir tüketici fiyat endeksi oluşturdu. Bilindiği gibi dalgalı kur rejimine daha önceden geçmişti Türkiye.Diğer teknik ayrıntılara gelince…Senyoraj baskısı olmaması, interbank faiziyle enflasyon hedefinin tutarlı olması gerekir. Yine Merkez Bankası operasyonları şeffaf ve kamu oyunu bilgilendirerek yapılmalıdır. Merkez bankası, itibarı yerinde, konservatif, bağımsız ve enflasyon hedefine odaklanmış, bu hedefe yönelik para politikasını yönetebilen bir yapıda olmalıdır. Daha doğrusu halk, Merkez Bankasına güvenmelidir. Aksi halde enflasyon hedeflemesinde başarı mümkün olmaz.Şimdi bu koşulların yerine getirilip getirilmediğine bakalım…Enflasyon nihayetinde parasal bir olaydır. Para arzı büyüme hızının çok üzerinde artarsa enflasyon olur. Bu ilk çağlardan beri bilinen bir gerçektir.Şimdi bizdeki gelişmeler bakalım…Son 39 ayda aylık ortalama GSYİH büyüme hızı binde 4 olarak gerçekleşti. Buna karşılık para arzı (M2) aylık ortalama yüzde 5 oranında arttı.Yine senyorajın püre (saf) kısmını gösteren rezerv paradaki artış son 39 ayda 579.6 milyar liradan 4 trilyon 525 milyar liraya yükseldi. Yani yaklaşık 4 trilyon lira pure senyoraj yapıldı. Bu arada İstanbul Borsası referans faiz oranı kısa vadede yüzde 42.65, TCMB politika faizi yüzde 43 olarak Ağustos 2025 ortasında yaşanıyor.Bütün bunların yanında peki hedef enflasyon aralığı nedir? Son açıklamaya göre yüzde 25-29 aralığı belirlendi. Peki 2025 Yılı Programında hedef enflasyon oranı ne kadardı? Hemen hatırlayalım yüzde 17.5 düzeyindeydi.O halde enflasyonu durdurabilmek için önce senyorajı ve para arzını büyüme hızı ile tutarlı hale getirmemiz gerekiyor. Dolayısıyla enflasyon hedeflemesi rejimi yerine para arzını hedeflemekte fayda var. Para arzını hedeflemenin velocity (paranın devir sürati) gibi sorunu olsa da mevcut uygulamadan çok daha yararlı olacağı açık bir gerçektir
11 Ağustos 2025

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER GIDA VE TARIM ÖRGÜTÜ’ NÜN VERİLERİNE GÖRE DÜNYA GIDA FİYATLARI TEMMUZ 2025 TARİHİNDE YILLIK OLARAK YÜZDE 7.6 ORANINDA ARTTI.

Bu yıllık artış içerisinde en fazla fiyat yükselişi bitkisel yağ fiyatlarında meydana geldi. Dünya genelinde bitkisel yağ fiyatları yüzde 23 oranında arttı. Bu arada süt ürünlerinde fiyatlar yüzde 21.4, et…
11 Ağustos 2025

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER GIDA VE TARIM ÖRGÜTÜ’ NÜN VERİLERİNE GÖRE DÜNYA GIDA FİYATLARI TEMMUZ 2025 TARİHİNDE YILLIK OLARAK YÜZDE 7.6 ORANINDA ARTTI. Bu yıllık artış içerisinde en fazla fiyat yükselişi bitkisel…
24 Temmuz 2025

HANGİ ÜLKELERDE NÜKLEER SİLAH VAR?

Nükleer silahı olan dokuz ülke var. Bunlar ; Amerika Birleşik Devletleri, Rusya Federasyonu, Birleşik Krallık, Fransa, Çin, Hindistan, Pakistan, Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti veya Kuzey Kore ve İsrail. Bu ülkeler…
10 Temmuz 2025

TÜRKİYE ENFLASYONU İLE KUZEY KIBRIS’IN ENFLASYONU YÜZDE 35 OLDU

Aynı para birimini kullanan iki ülke Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti enflasyon oranları Haziran 2025 ‘de yıllık bazda neredeyse eşitlendi. Türkiye enflasyonu yüzde 35.05 olurken, Kuzey Kıbrıs’ta enflasyon…
26 Mayıs 2025

İNGİLTERE AVRUPA BİRLİĞİNDEN AYRILDIĞINA PİŞMAN

Hatırlayacaksınız İngiltere 23 Haziran 2016’da yapılan referandumla Avrupa Birliğinden ayrılmaya karar verdi. Oylamaya 33 milyon İngiliz katıldı. Yüzde 51.9 oranında ayrılalım 48.1 oranında kalalım oyuyla İngilizler birlikten ayrıldılar. Ayrılma resmen…
9 Mayıs 2025

UKRAYNA’NIN ACI PAZARLIĞI

Ukrayna, Amerika ile nadir metaller antlaşmasını imzaladı ve Ukrayna Parlamentosu Antlaşmayı onayladı. Anlaşma Amerika’nın talep ettiği 500 milyar dolarlık daha önce yapılmış savaş yardımının geri ödenmesini içermiyor. Dolayısıyla Zelenski direnerek…
2 Nisan 2025

KİRACI EV SAHİBİYLE EVLENİNCE MİLLİ GELİR DÜŞER Mİ?

Elon Musk Gayrisafi Yurt İçi Hasılanın ( bundan böyle milli gelir) doğru ölçülmesi için devlet harcamalarının milli gelir hesaplanıken hariç tutulmasını söyledi. Aksi takdirde, insan hayatını iyileştirmeyen harcamalar nedeniyle milli…
2 Nisan 2025

KİRACI EV SAHİBİYLE EVLENİNCE MİLLİ GELİR DÜŞER Mİ? Elon Musk Gayrisafi Yurt İçi Hasılanın ( bundan böyle milli gelir) doğru ölçülmesi için devlet harcamalarının milli gelir hesaplanıken hariç tutulmasını söyledi.…
19 Mart 2025

MACROECONOMIC CONSISTENCY FRAMEWORK

Y – A = CAB = ( A – Y)* + + + Bs – Bd = ∆ KA = ( Bd –Bs)* + + + Ms – Md = ∆ R = ( Md – Ms)*…

Hakkında

Süleyman Yaşar’ın makro ekonomi yazıları.

suleymanyasar26@gmail.com