Süleyman Yaşar

Açıklanan Orta Vadeli Programa göre; Türkiye, 2027 yılında 638.8 milyar dolar tutarında yatırım yapacak. Bu yatırımın 601.1 milyar doları iç tasarruflardan 37 milyar doları dış tasarruflardan karşılanacak. Türkiye’nin GSYİH’sı 2027 yılında 1 trilyon 984 milyar dolar olarak tahmin ediliyor. Bu tutarın yüzde 30.3’ü tasarruf edilecek , yüzde 69.7’si tüketilecek. Tasarruf, yatırım farkı negatif olduğundan dışarıdan borç alınacak. İşte bu fark negatif 37.7 milyar dolar tahmin edildiği için bu tutarda cari açık verilecek. Bilindiği gibi cari açık bir ülkenin ürettiğin fazla harcaması anlamına geliyor.

Yine Orta Vadeli Programa göre; Kamu maliyesi tarafında ise genel devlet dengesinde 2027 yılında vergiler nominal olarak yüzde 36.2 oranında artarken enflasyon oranı  yüzde 21 oranında hedefleniyor. Vergilerin enflasyonun çok üzerinde artması faiz dışı fazla vererek borç stoğunu azaltmaya yönelik bir önlem oluyor. Fakat bu önlem büyüme hızını düşürebilir. Çünkü kamunun özel sektörün kaynaklarını vergi yoluyla alıp kullanması özel sektörün daha verimli kullanacağı kaynakların gereksiz cari harcama ve hatalı  sübvansiyonlar nedeniyle heba olmasına neden olabilir.

Bütün bu anlattıklarımızın ardından 2027 yılı büyüme hızının Orta Vadeli Programda  yüzde 4.2 oranında olacağını söyleyelim. Tahmin edilen  büyüme hızının Türkiye’nin potansiyel büyüme   hızından düşük olması toplam faktör verimliliğinin düşük olmasından kaynaklanıyor.

Peki toplam faktör verimliliği nasıl artırılacaktır? Önce;  emeğin kaliteli eğitimi,ardından kaynakların verimli firmalara yöneltilmesi ve mukayeseli üstün alanlarda küresel pazara üretim yapılması gerekiyor.  Diğer yandan piyasaları bozan vergilerin ve sübvansiyonları kaldırılması, firmalar arasında  adil rekabetinin sağlanması şart. Türkiye de tekstil,kimya,metal ve makine sanayinde verimlilik yüksek görünüyor. Dolayısıyla bu sektörlere kolay finansman sağlanması gerekli. Yine tarımda verimliliği artırmak için sulama,gübre, yakıt  ve finansman desteği ile vergi indirimleri acil uygulanmalı.  Böylece Solow sabiti dediğimiz toplam faktör verimliliği artacak ve büyüme hızı yükselecektir.  Aksi takdirde büyük tutarda tasarruf ve yatırım yapmanıza  rağmen büyüme hızı düşük kalacaktır. Örneğin, Hindistan yüzde 30.7 oranında toplam tasarruf oranına sahipken yüzde 7.6 oranında büyüme hızına ulaşıyor. Yine Polonya yüzde 17 oranında tasarruf oranıyla yüzde 3.6 oranında büyüyor. İşte böyle.